أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )
212
تجارب الأمم ( فارسى )
خصيبى بسيار شد ، كه براى ميخوارگى از وزيرى بر كنار خواهد شد ، زيرا كه او كارى جز مصادرهء دارائى مردم انجام نمىدهد ، زندگى را تباه و كارها را متوقف رها كرده ، به بازى و شرابخوارى مىپردازد . پس نام چند تن براى وزير شدن بر سر زبانها افتاد . در اين سال نيز پيشامد يورش ابو طاهر سليمان بن حسن قرمطى بر كوفه رخ داد كه سرداران سلطان را به اسيرى برد . گزارش يورش قرمطى بر كوفه : جعفر بن ورقاء فرماندار كوفه و راه مكه بود [ 1 ] . چون كاروان حاجيان از بغداد به راه افتاد ، او از ترس ابو طاهر قرمطى ، با هزار مرد از عموزادگانش بنى شيبان ، به پيشاهنگى آنان بيرون آمد . سپس در نخستين كاروان « ثمل » فرماندار دريا [ 2 ] بيرون آمد ، و كاروان « شمسه » [ 3 ] راجنى صفوانى ، طريف سبكرى ، سياشير ديلمى همراهى كردند . شمار بدرقه گران سلطانى كاروانها ششهزار مرد بود . ابو طاهر جلو ايشان را بگرفت . نخستين كسى كه با ايشان رو به رو شد جعفر بن ورقاء بود كه اندكى زد و خورد كرد ، سپس گروهى از ياران ابو طاهر بر سر او ريختند . ايشان بر اسبهاى نجيب سوار بودند و هر يك استرى به دنبال مىكشيدند . قرمطيان از اسبها پياده شده بر استر سوار و با مردان جعفر بن ورقاء در آويختند ، كه چون ايستادگى نتوانست * همراه ياران شيبانى خود گريزان بازگشت . پس كاروان را ديد كه از گردنه پائين آمدهاند چون داستان را
--> [ ( 1 - ) ] M : بدرقه گر حاجيان سال 312 ه است كه مانند بدرقه گر سال 311 ه ابو هيجاء ( خ 5 : 211 ) در برابر قرمطيان شكست خورد . [ ( 2 - ) ] M . متن : ثمل صاحب البحر . . . درياى مديترانه ( خ 5 : 249 ) . ابن اثير : به سال 305 ه « ثمال ثمل » به فرماندهى غازيان دريا منصوب شد و تا سال 319 ه مىجنگيد . شايد « تبح ثملى » فرمانده دريائى مصر كه در خ 6 : 273 پانوشت ديده مىشود ، نيز به دو منسوب باشد . [ ( 3 - ) ] در صلهء عريب ، 119 : « واسر مازج الخادم صاحب الشمسة . . . و اخذت القرامطة الشمسة » ، شايد « شمسة » اسم خاص باشد مانند شمسانيهء خابور ، ليكن ابو القاسم پاينده در ص 6904 آن را به « محمل » ترجمه كرده است .